Voor veel organisaties zijn freelancers onmisbaar geworden. Ze brengen specialistische kennis mee, kunnen snel starten en geven teams flexibiliteit. Maar sinds de handhaving van de Wet DBA actiever wordt uitgevoerd, merken steeds meer bedrijven dat samenwerken met zelfstandigen ook nieuwe vragen oproept.
Want wat gebeurt er eigenlijk als de Belastingdienst een samenwerking onder de loep neemt?
Voor Barbara begon het met een brief richting haar opdrachtgever. Niet veel later ontstond een traject dat meer dan een jaar duurde, waarbij juristen, gesprekken en administratieve correcties onderdeel werden van de dagelijkse praktijk. Uiteindelijk lag er een dossier van meer dan twaalf pagina’s over haar positie als freelancer.
Handhaving van de Wet DBA vraagt meer voorbereiding dan veel bedrijven denken
Volgens Barbara onderschatten organisaties vaak hoeveel impact een DBA-traject heeft. Niet alleen financieel, maar ook organisatorisch. "Je denkt vooraf: we hebben een contract, dus het zal wel goed zitten."
In de praktijk blijkt handhaving van de Wet DBA veel breder te kijken dan alleen papierwerk. Juist de manier waarop een samenwerking er dagelijks uitziet, speelt mee in de beoordeling.
Werk je langdurig samen? Loopt een opdracht ongemerkt door? Draait iemand structureel mee in de organisatie? Dat zijn precies de punten waar kritisch naar gekeken kan worden.
Juridische ondersteuning is essentieel
Een van de belangrijkste lessen uit Barbara’s ervaring: zorg dat je juridische ondersteuning klaar hebt staan zodra de Belastingdienst aanklopt voor handhaving van de Wet DBA.
Haar opdrachtgever schakelde vrijwel direct advocaten in om het traject te begeleiden. Volgens Barbara maakte dat een groot verschil.
"Je komt erachter hoeveel erbij komt kijken. Het is niet alleen een gesprek voeren. Er komt juridische afstemming, administratie en veel communicatie bij kijken."
Voor veel organisaties is dat geen standaardproces. Zeker niet als dit de eerste keer is dat een samenwerking wordt onderzocht.
Niet alleen contracten, maar ook de praktijk telt mee bij handhaving van de wet DBA
Wat Barbara vooral opviel, is dat een samenwerking die logisch voelt in de praktijk juridisch toch anders beoordeeld kan worden.
Als freelancer werkte ze bewust zelfstandig, had ze meerdere ondernemende activiteiten en maakte ze haar eigen keuzes in hoe ze werkte. Toch bleek dat niet automatisch doorslaggevend.
Volgens haar wordt bij handhaving van de Wet DBA sterk gekeken naar hoe structureel een samenwerking is ingericht: "Als een opdracht steeds doorloopt, kan dat anders worden bekeken dan je zelf verwacht."
Juist daarom denkt ze dat organisaties veel scherper moeten kijken naar opdrachtformuleringen, afbakening van werkzaamheden en de duur van opdrachten.
>> Lees meer over de beoordeling van de samenwerking in ons blog Wet DBA 2026: Is jouw zzp'er eigenlijk een werknemer?
Ook administratief heeft het impact
Bij handhaving van de Wet DBA gaat het vaak niet direct om boetes, maar om correcties achteraf. Denk aan loonbelasting, werkgeverslasten, facturen en btw die opnieuw moeten worden verwerkt.
Dat zorgt aan beide kanten voor extra werk: "Je moet ineens van alles opnieuw gaan corrigeren en verrekenen."
Voor grotere organisaties is dat vaak organisatorisch op te vangen. Voor freelancers kan dat ingewikkelder zijn, omdat zij meestal zelf verantwoordelijk zijn voor administratie, cashflow en communicatie.
Snel schakelen helpt
Volgens Barbara is snelheid tijdens een DBA-traject belangrijker dan veel mensen denken. Hoe langer een traject loopt, hoe groter de mogelijke administratieve en financiële gevolgen kunnen worden. Dat betekent dat het helpt als opdrachtgever en freelancer vanaf het begin samen optrekken en snel keuzes maken.
"Je hebt soms minder invloed op het proces dan je vooraf denkt." Dat betekent volgens haar niet dat organisaties bang moeten worden om met freelancers te werken. Wel dat voorbereiding steeds belangrijker wordt.
Wat organisaties nú al kunnen doen ter voorbereiding op handhaving van de wet DBA
Nu de handhaving van de Wet DBA zichtbaarder wordt, is het slim om bestaande samenwerkingen kritisch te bekijken. Niet alleen contractueel, maar juist ook in de dagelijkse praktijk.
Denk bijvoorbeeld aan:
- heldere opdrachtomschrijvingen
- duidelijke begin- en eindmomenten van opdrachten
- regelmatig evalueren hoe een samenwerking er in de praktijk uitziet
- juridische ondersteuning organiseren voordat er problemen ontstaan
- freelancers actief betrekken zodra er vragen komen vanuit de Belastingdienst
Volgens Barbara zit de grootste winst vooral in voorbereiding. Hoe scherper je vooraf hebt vastgelegd hoe een opdracht eruitziet, hoe sneller je kunt schakelen zodra er vragen ontstaan rondom de handhaving van de Wet DBA.
Meer dan alleen wetgeving
Barbara kijkt ondanks alles positief terug op de samenwerking met haar opdrachtgever. Vooral omdat er open werd gecommuniceerd en het proces samen werd opgepakt.
En juist daar zit volgens haar de belangrijkste les. Handhaving van de Wet DBA gaat niet alleen over regels en contracten. Het gaat ook over hoe je als organisatie samenwerkt, verantwoordelijkheid neemt en voorbereid bent op het moment dat een samenwerking juridisch wordt beoordeeld.
