Meer aandacht voor vitaliteit, toch meer verzuim
We praten al jaren over vitaliteit en preventie. Toch is het verzuim de afgelopen tien jaar steeds verder gestegen. Volgens Joke Boonstra, bestuursvoorzitter van de Arbo Unie, zat het in het eerste kwartaal van 2026 op 5,8%.
De verschillen per sector zijn groot. In de zorg ligt het verzuim tegen de 8%, in de zakelijke dienstverlening rond de 4,2%. Mentaal verzuim is een belangrijke oorzaak geworden, vooral onder jongeren. Klachten aan spieren en gewrichten staan op de tweede plek.
Waarom het alarm in je systeem te laat afgaat
Veel hr-systemen geven een seintje bij drie ziekmeldingen. Logisch, maar het mist de groep die het hardst valt. Mensen met een burn-out melden zich in de periode daarvoor vaak juist niet vaker ziek.
De signalen zijn er wel. In een onderzoek van Acturen, dat tijdens de uitzending werd genoemd, gaf 72% van de mensen aan al vóór de ziekmelding te merken dat het niet goed ging. Vaak speelde dat al maanden. Maar slechts 11% zei dat een leidinggevende die signalen had herkend of besproken.
Opvallend: leidinggevenden weten volgens Boonstra meestal heel goed hoe het met iemand gaat. Ze vinden het alleen lastig om te bepalen wat ze daarmee moeten doen.
De echte signalen: energie, resultaten en wat er thuis speelt
Waar let je dan op? Op gedrag dat verandert. Iemand heeft minder energie, haalt minder resultaat of valt uit in een overleg.
Volgens de Arbo Unie zijn privéproblemen de belangrijkste voorspeller van langdurige uitval. Bij jongeren gaat het vaak om sociale druk. Bij oudere medewerkers om zorgtaken, mantelzorg, een scheiding of geldzorgen. Wie vroeg hulp aanbiedt, kan volgens Boonstra wekenlang verzuim voorkomen.
Het goede gesprek, zonder dat het ongemakkelijk wordt
Veel organisaties bieden hulp aan, zoals een gesprek met een psycholoog. Maar dan moet de medewerker zelf nog alle stappen zetten. Aanbieden is dus niet genoeg: je moet er ook over praten.
Een tip uit de uitzending: maak het minder persoonlijk. Zeg bijvoorbeeld dat veel leeftijdsgenoten hiermee worstelen en baat hebben bij een gesprek met een bedrijfspsycholoog. En vraag of dat ook iets voor je collega is. Niemand hoeft privézaken op tafel te leggen.
Boonstra ziet gezond werken ook als een keuze van de directie. Het gaat om meer dan korting op de sportschool en fruit op kantoor. Het gaat om investeren in de 95% die níet ziek is.
Bevlogenheid beschermt, maar alleen met genoeg herstel
De sterkste buffer tegen uitval is bevlogenheid. Je bent bevlogen als je je talenten kunt inzetten, als je gewaardeerd wordt en als je werk betekenis heeft. Daar heb je als werkgever invloed op. Boonstra koppelde dit aan een term uit het nieuwsblok van de uitzending: AIRD, stress bij mensen die vrezen hun baan aan AI te verliezen. Speelt die onzekerheid in je team? Laat dan op andere manieren zien dat je mensen waardeert en hun talenten nodig hebt.
Jennifer Elders, specialist in stressgerelateerd verzuim, zet er een kanttekening bij. Wie heel bevlogen is, loopt het risico te weinig te herstellen. Herstel begint vóór je uitvalt: met vaste momenten om even los te komen, ook tijdens het werk. Vaste presentator Arjan Elbers bracht het geluid van werkgevers in: zij klagen vaak dat iemand na een bezoek aan de arbodienst simpelweg zes weken thuis komt te zitten. Elders was het met hem eens dat dat geen oplossing is. Wie is uitgevallen, heeft gerichte ondersteuning nodig. Of zoals Elders het zei: "Zes weken thuis zitten, dat is geen herstel."
Geef leidinggevenden ruimte en werk samen met je arbodienst
Volgens Elders hebben leidinggevenden vooral één ding nodig: ruimte. Er ligt al veel op hun bord. Vaak zijn ze ook casemanager in het kader van de Wet verbetering poortwachter. Dan gaat de aandacht snel naar wat moet, niet naar wat signaal geeft.
Organisaties die hun verzuim wél omlaag krijgen, werken nauw samen met hun arbodienst. Ze investeren in het goede gesprek, in een prettige werksfeer en in bevlogenheid. Boonstra noemde een afdeling van een groot Nederlands bedrijf met 12% verzuim. Door intensief samen te werken, ging dat terug naar de helft. Soms zat de oplossing in simpele aanpassingen op de werkvloer.
Wat software wel en niet voor je doet
Laten we eerlijk zijn: geen systeem voert het goede gesprek voor je. Dat blijft mensenwerk. Wat wij wel kunnen doen, is de administratie eromheen kleiner maken. Zodat er meer tijd overblijft voor dat gesprek.
In Nmbrs Payroll registreer je verzuim en verlof op één plek, met koppelingen naar de arbodienst en ondersteuning voor de Wet verbetering poortwachter. Managers zien in één overzicht wie afwezig is. Met verzuimrapportages per afdeling zie je patronen. En met korte medewerkersonderzoeken via Nmbrs Engage hoor je hoe je team zich voelt, nog voordat het in de cijfers terugkomt.
Begin bij de voorkant
Verzuim terugdringen is iets anders dan verzuim voorkomen, zo bleek ook uit de reacties op de BNR-poll. De signalen zijn er vaak al maanden, lang voordat de eerste ziekmelding binnenkomt. De winst zit in leidinggevenden die die signalen zien, er ruimte voor hebben en het gesprek durven aan te gaan.
Nmbrs sponsort BNR at Work: de wekelijkse podcast over werk en carrière, eigenzinnige werkgevers, employer branding en HR. Lees ook onze blog over de eerdere aflevering: hoe voorkom je burn-outs?
Begin vóór de ziekmelding. Let op veranderingen in energie en resultaten, en ga op tijd het gesprek aan. Investeer in bevlogenheid en zorg dat er ruimte is voor herstel. Organisaties die nauw samenwerken met hun arbodienst, krijgen hun verzuim volgens de Arbo Unie het best omlaag.
Minder energie, minder productiviteit en gedrag dat verandert. Het aantal ziekmeldingen zegt weinig: mensen met een burn-out melden zich daarvoor vaak niet vaker ziek. Privéproblemen zijn de belangrijkste voorspeller van langdurige uitval.
Volgens de Arbo Unie lag het verzuim in het eerste kwartaal van 2026 op 5,8%. In de zorg is dat bijna 8%, in de zakelijke dienstverlening rond de 4,2%.
Software vervangt het gesprek niet, maar neemt wel administratie uit handen. In Nmbrs Payroll registreer je verzuim en verlof op één plek, met koppelingen naar de arbodienst en ondersteuning voor de Wet verbetering poortwachter. Zo houd je meer tijd over voor je mensen.
