AI biedt accountantskantoren volop kansen om slimmer te werken en meer tijd vrij te maken voor advies. Toch is een nieuwe AI-tool niet automatisch de oplossing voor alle uitdagingen in de sector. Volgens Adrian Egas, innovatiemanager bij aaff, zit de grootste uitdaging niet in de technologie, maar in de organisatie eromheen. ‘Je moet eerst weten welk probleem je wilt oplossen. En vervolgens zorgen dat je processen, data en mensen daarop zijn ingericht.’
Uit Kopzorgen & Kansen 2026 blijkt dat 58% van de accountantskantoren AI gebruikt en 79% de komende vijf jaar een positieve impact verwacht. Tegelijkertijd staan tijdgebrek en datakwaliteit proactief advies in de weg. Egas herkent dat spanningsveld. ‘Accountants zien de kansen van AI en willen hun klanten sneller en proactiever adviseren. Maar ze hebben te maken met beperkte capaciteit en data die niet altijd geschikt is voor toepassing in AI.Terwijl de verwachtingen van klanten alleen maar hoger worden.’
Niet de grootte van je kantoor, maar je wendbaarheid maakt het verschil
Grote accountantsorganisaties hebben vaak meer middelen om te investeren in innovatie. Kunnen kleinere kantoren de ontwikkelingen wel bijbenen? ‘Dat hangt ervan af. Een grotere organisatie kan meer expertise vrijmaken, maar veranderingen doorvoeren is vaak een grotere opgave. Een kleiner kantoor heeft minder middelen, maar kan sneller beslissingen nemen en nieuwe technologie invoeren. Uiteindelijk gaat het vooral om je wendbaarheid.’
Om ook als grote organisatie wendbaar te blijven, werkt aaff met een bijzondere aanpak. ‘Ik vergelijk het altijd met een moederschip en speedboten. Het moederschip houdt koers. Ondertussen varen kleine teams als speedboten vooruit om nieuwe mogelijkheden te verkennen en uit te proberen. Zo kan aaff experimenteren zonder de hele organisatie bloot te stellen aan de risico's. En als iets mislukt, hoeft dat geen grote gevolgen te hebben. Een mooi voorbeeld daarvan is ons stikstofdashboard. Door praktijkkennis, regelgeving en AI te combineren, ontwikkelden we in korte tijd een hulpmiddel dat collega’s nu gebruiken in gesprekken met klanten. Wat begon als een experiment, heeft zo zijn weg gevonden naar de dagelijkse praktijk.’
Maar wendbaarheid draait niet alleen om technologie. ‘Je organisatie moet er ook klaar voor zijn. Je medewerkers moeten kunnen omgaan met veranderingen in hun manier van werken. Anders kun je technisch nog zo flexibel zijn, maar kom je alsnog niet verder.’
Eerst je processen op orde, dan pas AI
Uit het onderzoek blijkt dat 71% van de kantoren ervaart dat handmatige databewerking ten koste gaat van proactief klantadvies. AI kan helpen dat werk te verminderen, maar volgens Egas begint het bij de basis. ‘Zijn je processen duidelijk? En werkt iedereen ook daadwerkelijk op dezelfde manier? Je kunt in een handboek vastleggen hoe iets moet, maar als medewerkers het in de praktijk anders doen, wordt het lastig om daar één AI-toepassing op los te laten. Ook datakwaliteit is belangrijk. Niet alle data die we tot onze beschikking hebben, zijn direct klaar voor toepassing in AI-systemen. En als je ergens niet de juiste data instopt, krijg je er ook slechte resultaten uit. ‘Het blijft garbage in, garbage out.’
Daarnaast moet je je organisatie ook meekrijgen. Want zelfs als de technologie werkt, betekent dat niet dat iedereen ermee aan de slag gaat. ‘Je moet duidelijk maken waarom je iets verandert. Welk probleem lost het op? Wat hebben onze klanten eraan?’ Vervolgens moet je je werknemers leren hoe ze AI gebruiken en hun werkwijze daarop aanpassen. Dat vraagt om begeleiding, nieuwe vaardigheden en aandacht voor onderlinge verschillen. ‘De technologie is misschien twintig tot dertig procent van de opgave. Het verschil maak je vooral met alles wat daarna komt.’
"Een klant vraagt niet om AI. Die wil minder gedoe, sneller inzicht en advies op het juiste moment.”
— Adrian Egas , Aaff
Een mooie AI-oplossing is niet automatisch een veilige oplossing
De snelle ontwikkeling van AI biedt accountantskantoren volop kansen, maar vraagt ook om bewuste keuzes. De toepassingen ontwikkelen zich snel: van het gebruik van Copilot tot AI-agents die zelfstandig taken kunnen uitvoeren. ‘Ik zie toepassingen waarvan ik denk: slim bedacht, dit kan echt iets opleveren. Tegelijkertijd is het belangrijk dat je je voortdurend afvraagt: hoe zit het met de veiligheid? Waar gaan de data naartoe? Welke modellen worden gebruikt? En welke rechten krijgt zo’n AI-agent eigenlijk?’
Volgens Egas is het daarom belangrijk dat accountantskantoren, ongeacht hun omvang of technische expertise, kritisch kijken naar de AI-oplossingen die ze gebruiken. ‘Kijk goed naar de leverancier. Welke beveiligingscertificeringen heeft die? Waar wordt de informatie verwerkt? En kijk verder dan alleen de plek waar de software draait. Bij aaff zijn we daar heel scherp op.’
Ook controleerbaarheid blijft een belangrijk aandachtspunt. ‘AI mag geen black box worden. Als accountant hoef je niet elk technisch detail te kennen, maar je moet wel begrijpen wat je erin stopt, wat eruit komt en hoe je dat kunt controleren.’
Van informatie verzamelen naar kritisch beoordelen
AI wordt branchebreed al ingezet voor uiteenlopende werkzaamheden, van documenten vergelijken tot analyses en reviewnotities voorbereiden. Egas ziet ook mogelijkheden voor AI-agents die informatie uit verschillende systemen combineren. Daarmee verandert de rol van de accountant. ‘AI kan veel voorbereidend werk doen. Maar vervolgens moet de accountant beoordelen of de uitkomst klopt. Zijn de juiste bronnen gebruikt? Is de analyse betrouwbaar? En past die bij de situatie van de klant?’
Dat vraagt om andere vaardigheden en een andere kijk op technologie. ‘We zijn gewend dat software precies doet wat we verwachten. Bij generatieve AI werkt dat anders. Als een toepassing je voor tachtig of negentig procent op weg helpt, kan dat al veel tijd besparen. Maar je moet de uitkomst zelf nog controleren.’ Die tijdwinst roept ook vragen op over het verdienmodel. ‘Als AI ons tijd bespaart, moeten we nadenken over hoe we die winst benutten. Geven we die volledig door aan de klant, terwijl we zelf de kosten van de technologie dragen?’
Wat merkt de ondernemer uiteindelijk van al die ontwikkelingen? Volgens Egas vraagt de klant helemaal niet om AI. Die wil minder gedoe, sneller inzicht en advies op het juiste moment. De waarde van een accountant zit volgens hem niet alleen in het opstellen van een jaarrekening of het maken van analyses, maar vooral in het vertrouwen dat een ondernemer heeft dat zijn zaken goed geregeld zijn. AI kan helpen om daar meer ruimte voor te maken: minder routinematig werk en meer aandacht voor de ondernemer.